ITIK
 

 Penduan Menternak Itik Penelur

Menternak itik tidaklah begitu sukar sebagaimana menternak ayam. Itik mempunyai daya hidup yang tinggi dan tidak mudah diserang penyakit. Cara pemeliharaan dan pengurusannya mempunyai sedikit perbezaan dan lebih mudah jika dibandingkan dengan ternakan ayam.

PEMILIHAN BAKA

Baka itik merupakan faktor penting bagi menentukan pengeluaran yang baik. Anak-anak dari pengeluar atau pusat-pusat penetasan yang diakui keunggulan performannya hendaklah diperolehi.

Ciri-ciri baka itik penelur yang berkualiti ialah:-

   mempunyai daya hidup yang tinggi

   bebas dari kecacatan

   penghasilan telurnya adalah abaik (kira-kira antara 260 - 300 biji setahun)

   menghasilkan telur yang berkualiti

   berat antara 65 - 75 gm sebiji

   kulit telur adalah keras

   warna kuning telur kemerah-merahan

   saiz badannya sederhana. Berat badan semasa bertelur di antara 1.3 - 1.8 kg

   ruang antara tulang punggung (pelvic) adalah luas.

Baka-baka itik telur yang sesuai adalah kacukan Khaki Champbell dari Thailand, Taiwan dan Australia.

Khaki Campbell

Rumah itik haruslah mempunyai ciri-ciri berikut:-

1.    Peredaran udara yang sempurna. Peredaran udara yang baik dapat menolong mengeringkan kelembapan dan menghapuskan gas amonia dari najis itik

2.    Saiz rumah mestilah sesuai dengan jumlah itik yang hendak dipelihara. Jangan membina rumah itik dengan terlalu sempit atau terlalu besar. Saiz yang sesuai bagi seekor itik dewasa ialah 3 - 4 kaki persegi.

3.    Seelok-elok ia hendaklah didindingkan. Dinding yang sesuai ialah lebih kurang 3 kaki dari paras lantai. beberapa buah pintu perlulah dibuat menghala ke kawasan lapang. Tujuan pintu ialah bagi mempastikan semua itik-itik dapat dikurung di dalam reban pada malan hari supaya selamat dari musuh dan tidak bertelur dimerata-rata yang boleh menyebabkan telornya kotor dan hilang.

4.    Rumah itik mestilah mempunyai rekabentuk yang sesuai supaya mudah penternak keluar masuk membersih, merawat dan mengumpul telur.

PERALATAN

 Induk palsu antaranya:

   Hover, Infrared, Bulb yang tinggi kuasa, Lampu minyak tanah,

   Bekas makanan/minuman (sama seperti peralatan ayam)

   Sarang bertelur

   Lain-lain seperti bekas telur, baldi, sekop pembancuh makanan dan sebagainya

 
PEMAKANAN

Satu lagi faktor penting dalam menentukan penghasilan dan kejayaan projek ialah pemakanan. Pemakanan adalah faktor yang boleh dikawal bagi mendapatkan hasil yang memuaskan. Dari segi ekonominya pula makanan akan menentukan kos pengeluaran. Oleh itu penternak mestilah pandai menilai jenis-jenis makanan yang baik danmenjimatkan perbelanjaan di dalam mengendalikan projek.

Terdapat 2 jenis makanan yang sesuai untuk itik telur.

1.     Makanan komersil

2.     Makanan campuran sendiri

 1.Makanan Komersil

Ialah makanan yang dikeluarkan oleh kilang pembuat makanan ternakan yang mana ianya mempunyai zat-zat keperluan mengikut umur dan jenis ternakan.

Umur

 

Jenis Makanan

 

Kandungan

Protin

Tenaga

0 - 2 minggu

"Duck Starter"

20 %

2700-3000

2 - 3 minggu

"Duck Starter" dicampur "Duck Grower"

-

-

4 - 16 minggu

"Duck Grower"

16 %

2500 - 2800

16 minggu dan semasa bertelur

"Layer"

17 %

2600 - 2900

 2. Makanan Campuran Sendiri

Satu rumusan makanan yang mengandungi zat-zat keperluan dari bahan-bahan yang murah didapati dan diadun sendiri bagi penghasilan dan kesihatan yang baik.

Bahan-bahan:-

Beras hancur (temukut), dedak padi, baja ikan, baja udang, serbuk kacang soya, layer premix vitamin dan galian, batu kapur, jagung, synthetic pigment dan lain-lain .

                        Anggaran seekor itik memerlukan makanan seperti berikut:-

Umur

 

0 - 4 minggu

1.2 kg. - 1.6 kg.

5 minggu - 22 minggu

11.0 kg - 11.8 kg

22 minggu ke atas (semasa bertelur)

160 hingga 170 gm bagi tiap-tiap seekor/hari

Bagi itik telur, mengawal makan perlulah dilakukan sejak umurnya 7 minggu. Kawalan makanan boleh juga dilakukan dengan melihat berat badan itik tersebut berat yang sesuai bagi itik yang sedang bertelur ialah diantara 1.3 kg hingga 1.75 kg. (bagi itik Khaki Cambell berat maksima ialah 1.95 kg).

 

KESIHATAN DAN KAWALAN PENYAKIT

Itik boleh juga diserang penyakit. Kawalan haruslah dilakukan bagi mengelakkan dari terkena serangan penyakit iaitu:-

   Menjaga kebersihan ladang setiap masa

   Memberi makanan yang baru bermutu dan tidak berkulat

   Memberi air bersih. Air yang mengandungi ubat " antistress" harus diberi pada umur itik 1 - 3 hari.

   Itik yang menunjukkan tanda sakit perlulah diasingkan untuk rawatan atau pun di takai

   Mencuci reban dengan pembasmi kuman seperti lysol, lindoress sebelum ketibaan anak-      anak itik yang baru

   Menghubungi Jabatan Perkhidmatan Haiwan jika terdapat tanda-tanda penyakit.


KEPERLUAN CAHAYA

Cahaya adalah penting dalam penternakan itik penelur. Cahaya boleh didapati dari cahaya semulajadi iaitu matahari dan juga cahaya tambahan iaitu lampu pada malam hari.

2 sebab cahaya mustahak pada malam hari ialah:-

   Untuk menerangi seluruh kawasan bangsal bagi mengurangkan tabiat itik yang mudah terperanjat dengan sesuatu benda asing atau bunyi di dalam suasana gelap.

   Mempercepatkan dan menambahkan pengeluaran telur

Itik-tik telur yang berumur 20 minggu ke atas memerlukan sekurang-kurangnya 16 jam cahaya secara terus menerus. memandangkan tempoh cahaya pada waktu siang ialah lebih kurang 12 jam maka, adalah dicadangkan supaya tambahan 3 - 4 jam lagi boleh diperolehi dari cahaya lampu yang dipasang di dalam bangsal.

   Keperluan cahaya/kuasa lampu letrik ialah sebanyak 250 watt/1000 kaki persegi.

   Jarak di antara lantai dengan lampu letrik ialah 7 kaki

   Jika perlu penternak boleh menggunakan suis jangka (time switch) bagi memudahkan pengurusan cahaya lampu ini.

PENGURUSAN

Pengurusan yang cekap menitikberatkan segala aspek pengurusan bagi mencapai satu tahap penghasilan yang maksima dengan kos pengeluaran yang minima. Aspek-aspek ini melibatkan pengendalian:

   Persediaan sebelum ketibaan anak itik

   Pemeliharaan semasa perindukan

   Pengurusan semasa membesar

   Pengurusan semasa bertelur

Persediaan Sebelum Ketibaan Anak Itik

   Sediakan alat pembentung untuk induk palsu. (3 meter garispusat boleh memuatkan 500 ekor anak itik)

   Sediakan abuk papan/jerami padi di dalam pembentung setebal 3 - 4 inci.

   Sediakan air minum dan pasangkan alat pemanas 2 - 3 jam sebelum anak itik sampai.

Pemeliharaan Semasa Perindukan

   Anak itik perlu diberi minum terlebih dahulu. Selepas 1/2 jam baharulah anak itik boleh diberi makan.

   Masa perindukan adalah selama 20 - 25 hari. Pasangkan alat pemanas seperti biasa. Lihat taburan anak itik untuk menentukan tahap kepanasan yang diperlukan.

   Beri antistress selama 3 hari.

   Beri makanan duck starter crumble tanpa had

   Pembentung perlu dibesarkan mengikut saiz itik dan tambah bilangan bekas makan dan minum ikut kesesuaian.

   Pastikan alas lantai sentiasa kering dan balik-balikan.
 

Pengurusan Semasa Membesar

   Keluarkan alat pemanas dan pembentung

   Tukarkan bekas makan dan minum dengan bekas yang besar

   Alas lantai (habuk papan) hendaklah sentiasa kering

   Beri makanan Grower Pellet atau jika menggunakan makanan campuran pastikan mengandungi 16 % protin dan Tenaga 2500 - 2800k/cl

   Timbang 2 - 3 ekor itik dalam satu kumpulan untuk menentukan berat .

   Itik yang berumur 7 minggu hendaklah dikawal sukatan makanannya supaya tidak terlalu gemuk sehingga tidak boleh bertelur.

Pengurusan Itik Semasa Bertelur

Itik akan mula bertelur apabila berumur 20 - 22 minggu. Oleh itu :-

   Beri makanan jenis Layer Pellet. Jika menggunakan makanan campuran pastikan mengandungi 2600 - 2900 k/cl.

   Makanan ini hendaklah dimulakan pada umur itik 16 minggu atau 4 - 5 minggu sebelum bertelur.

   Bagi makanan mengikut sukatan yang betul (150 - 170 gm sehari /ekor.

   Lain-lain makanan tambahan seperti rumput dan sayuran elok dicampur sama

   Bagi menentukan mutu telur bahan pewarna Synthetic Pigment boleh dicampurkan ke dalam makanan (100 gm SP + 100 kg makanan campuran sendiri)

   Masukkan sarang bertelur (1 kotak = 5 ekor itik)

   Kurung itik di dalam kandang setiap malam supaya tidak bertelur merata-rata

   Pungut telur setiap pagi sebelum diberi makan

   Semak keperluan cahaya mengikut umur itik

 

PENGHASILAN

Hasil-hasil yang boleh di dapati dari projek menternak itik ialah :-


Telur Itik Segar

Boleh dijual kepada pemborong atau kedai membuat kek tempatan atau orang persaorangan. Telur itik digredkan dengan mengambil kira dari segi kekuningan isi telur Ini boleh dilihat melalui pengukur warna (Kipas roche) Telur yang bermutu di pasaran ialah di antara 13.6 - 15.0.

Telur Masin

Telur masin adalah telur yang diawit untuk dimakan atau disimpan lama. harganya adalah lebih baik dari telur segar.

Cara untuk memproses telur masin boleh di dapati di bahagian penerbitan.

PENGURUSAN REKOD

Menyimpan rekod adalah sangat mustahak. Rekod catatan adalah satu daripada beberapa perkara yang mesti bagu mengujudkan satu pengurusan yang sempurna. melalui rekodlah sesuatu projek diberi penilaian samada menguntungkan atau sebaliknya. Disamping itu rekod adalah perlu bagi memberi gambaran untuk merancang masa hadapan.

Terdapat 2 jenis rekod yang diberi keutamaan

   Rekod pemeliharaan/pengurusan

   Rekod kewangan
 

Note:
Penghargaan kepada Pn.Aminah & Che Leong
bekas rakan web saya yg menyusun articles ini.

Next | Back

 
 

Muka Utama     Organisasi     Sejarah     Perkhidmatan     Berita     Hubungi Kami  
 


Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Selangor Lot 2, Jalan Utas 15/7, 40630 Shah Alam Tel:603 55103900 Faks:603 55108927 (Bhg. Pentadbiran) 603 55108768 (Bhg.Kesihatan) E-mel: webmaster@jphsel.gov.my